» Sohbet odamyz tekrar aktif. Sohbet etmek için TIKLAYINIZ...

Safiye Turhan - Safiye Hoca Diyor ki

Şiir Tahlili (I)

Edebiyat ürünleri içinde sözün anlamını edebi sanatlar ve imgeler yoluyla en fazla gizleyen yazı türü şiirdir.Ses,ahenk ve kelime oyunlarıyla bir hüner gösterme haline gelmiş olan şiirde düz yazı kadar bir açıklık bulamazsınız.Hatta bazı şairler şiirde mana aramanın abes olacağında hemfikirdirler.
Şiir estetik kaygıyla yazılmış olsa bile kaynak bulduğu topluma mutlaka bir şeyler anlatma ,hissettirme amacı da taşır.Çünkü şair kendisi için yazan,yazdıklarını sadece kendisi okuyan bir sanatçı değildir.O mutlaka ait olduğu topluma önderlik yapma durumundadır.Bir milletin hayatındaki siyasi,kültürel,sosyal,ahlaki ve dini unsurlardan o toplumda yaşayan şairin etkilenmesi doğaldır. O nedenle şiir- şair ve toplum üçgeni her zaman eytişimsel olmak zorundadır.
Şiir incelemek için bunlarla beraber bazı ön bilgilere sahip olmak gerekiyor. Özellikle bu bilgiler şiire hangi açılardan bakacağımıza da yardımcı olacaktır.
Şiir İnceleme(tahlil) Yöntemi:
1-)Şiir ve Zihniyet:
Şiirlerin yazıldığı tarihsel dönem özellikleri , şiirin zihniyetini belirlemede önemli bir rol oynar. Şair, hangi sanat anlayışı,kültürel ve sosyal bir ortamda yaşamışsa şiiri de aynı etkilerle oluşacaktır.

“Güzel sevmek bir sarp kale
Ya alınır ya alınmaz
Erzurumlu Emrah

“ Aşk örgütlenmektir bir düşünün abiler”
Ece Ayhan

Yukarıda iki şairin dizelerinden, onların hangi dönemin sanat,kültür ve sosyal yaşamından etkilendiğini anlayabiliriz.


E. Emrah'ın dizelerinde yaşadığı dönem itibarıyla kalelerin öneminden ve onların savaşla alınmasının zorluğundan yola çıkarak sevgilinin gönlüne bir benzetme yapılmıştır.Buradan da şiirin zihniyetini anlayabiliriz. Yine aynı şekilde E. Ayhan'ın dizesinde sosyal bir olay olan örgütlenmenin 20.yy' ait bir yansıma olduğunu görürüz.


Şair şiirde kullandığı sözcükler ve işlediği tema ile muatabını belirler aslında.Zihniyetini ortaya koyar ve okuyucu kendini ona hazırlar.


İşte şiirde beğenme ve beğenmeme olguları şiirin zihniyet kısmıyla alakalıdır. Okuyucu öznel bakış açısıyla bakar ve eğer kendi sosyo-kültürel yapısı,inancı,ahlakı ve siyasi düşüncesine uymuyorsa o şiiri beğenmeyecek ya da tam tersi uyuyorsa beğenecektir. Onun penceresinde şiirin şekli,ahengi ya da sanatlar artık çok sonra değerlendirilecektir.


Şiir tahlillerinde ise şair, nesnelbakış açısıyla bakmak gerekir. İşte bu çizgi zihniyet kısmını sorgusuz geçip diğer yönleriyle incelemekle olacaktır.Şiirin sanatsal güzelliği şiirin imgelerinde,söz sanatlarında,ahenginde gizlidir.Yıllar boyunca okunan şiirlerin ortak özelliği, onların zihniyetinden çok edebi değerinin ve ahenginin özgün olmasıyla ilgilidir..


Şiirin oluştuğu zihniyet için beğenmiyorum ya da beğeniyorum derseniz işte o zaman objektif bir şiir okuyucusu değilsinizdir. Yunus Emre'nin “….ilim kendin bilmektir,ilim kendin bilmezsen bu nice okumaktır” deyişini beğenmiyorum dediğinizde şu soruyu sorun kendinize acaba onun temsil ettiği şiir ve dünya anlayışını mı yoksa şiirindeki imgeler,ahenk ve duru dilini mi beğenmiyorsunuz?Nazım Hikmet'in “Davet” şiirini okurken”yok edin insanın insana kulluğunu,bu davet bizim” dizesindeki zihniyete mi ters düşüyorsunuz da beğenmiyorsunuz yoksa o sözcüklerin bir anda ahenkli bir söyleyişle dilden çıkıp duru ve akıcı olup “sehl-i mümteni” sanatının en güzel örneği olmasına mı karşı çıkıyorsunuz ?


Bu sorulara cevap verdiğiniz de dostlar şiir okumak ve değerlendirmek çok daha profesyonelce olacaktır.



Not: Bir sonraki şiir inceleme konusu şiirde ses ve ritim(ahenk) olacaktır.



“İnsan kendini biraz insanda biraz edebiyatta tanır.”





- 06.09.2008 17:03:36

Yazarın Diğer Yazıları

Siirkolik
Melek Rüzgar - 10.01.2010

Safiye Hoca diyor ki,

Bir bakayım ne demiş dedim.
Safiye hoca çok güzel şeyler demiş.ŞİİRLE İLGİLİ YAZDIKLARINIZI OKUDUM.Ve bu yazınızda içimi dökeyim dedim.

Ben kendi adma şöyle diyebilirim,şiiri hakikaten şiirden anlayan, edebiyat ruhu olan yazmalı.

Hakikaten şiir yazmak öyle hastaya ilaç yazmaya benzemiyormuş,ve her şiirde insana haz vermiyormuş.Bunu çok kısa bir süre içinde anladım.Tıp okuyan biri şiir yazabilirmi?

yok olmuyormuş hakikaten hele birde yazdıklarınızı okuyunca bu iş Edebiyatçılara yakışır dedim .ÇÜNKÜ, bizim kullanacağımız lisanı sadece eczacılar anlıyor.GERÇİ TOPLUMDA ARTIK YENİ KELİMELER ÖĞRENMEK İÇİN ÇABALIYOR,ama gelin görün ki, olur olmadık yerde kullanıyor. bir kaç ay daha idare etsin beni şiir severler ben işime geri dönüp işimi yapayım,ilacımı yazayım.şiiri vede şiir adına yapılacak yorumu siz hocalarımıza bırakalım .işin ehli sizsiniz,

çok önemli bilgilerde aldığımıda söylemeden geçemeyeceğim.iyiki varsınız.


Melik Haker - 04.10.2009

Safiye Hocam (Hocam diyorum lütfet kabul edin)
Şiirle ilgili yazınız çok öğretici ellerinize yüreğinize sağlık.
Güzel sevmek bir sarp kale
Ya alınır ya alınmaz

Erzurumlu Emrah

Aşk örgütlenmektir bir düşünün abiler

Ece Ayhan

Evet şiirler kendi zamanlarının sanat, kültür ve sosyal yaşamından etilendiğin anlıyoruz. Şiiri yazan kimseninde zihniyeti inanc dünyası o şiire yansıyor. Okuyan kişi ile örtüştüğünde o zaman o şiir beğeniryor.

Bunları niye tekrarlıyorum dersimi iyi anlayıp anlamadığımı bilmek için. Burda şiirde bir şekil, ahenk, yapının olması şiiri okuyanın duraklarını ve düşünce akışını iyi izleyebilmesi gerekir. Onu içinde her içinden geldiği gibi kağıda dökmek şiir yazdım demek için yeterli değil. Ben kendim şiir yazmayı deniyorum diyebilirim. Öyle yazılan şiirler var ki anlam akışı, ahenk güzel fakat noktası virgülü, vurgular , anlam bölümleri iyi olamayınca o güzelim derinlikli duygular anlaşılamıyor. Diğer yazınızı da büyük bir dikkatle okuyacağım sağlıcakla kalın.

Şiirlerin ve denemelerin telif hakları ve sorumluluğu sahiplerine aittir. Siirkolik.com telif hakları yasasınca şiir teliflerine bağlı kalmayı taahhüt eder.
Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.
Siirkolik Şiir Bildirimleri