» Sohbet odamyz tekrar aktif. Sohbet etmek için TIKLAYINIZ...

Sait Açıkgöz - Uyanık Düşler

Yazım Kuralları

Acaba yazım kurallarından bazılarına değinsem mi değinmesem mi diye düşünüp durdum. Ama site ailemizdeki birçok şair ve yazarın bu kurallardan bazısına uymadıklarınıı gördüm. “Uyulmasa ne olur ,canım!”diyenleri de buradan duyar gibiyim.
Şimdi bir konuşmacıyla yazar arasında büyük fark vardır. Konuşmacı,dinleyicileriyle yüz yüze ve göz gözedir. Ses tonu , duraklamaları,jest ve mimikleriyle dinletisinin anlaşılmasını sağlar. Ama yazanlar için durum öyle midir?Okuyucu , anlatıcıdan uzak; direkt yazarın yazısıyla ya da şairin şiiriyle karşı karşıyadır. Ona yardımcı olacak ne bir tonlama ne de bir jest ve mimik vardır. Ben bu konuyu şiir olarak ele almak istiyorum. Kimi yazım kurallarından mahrum şiirlerin dizeleri bu yüzden okuyucusu tarafından algılanmada okunmada sorun yaratıyor. Hatta kimi seslendirmeler başkaları tarafından yapılınca bu “hatalardan” dolayı seslendirmeler de hatalı oluyor.
Başka nedenler saymadan bu kadarı bile bizim yazım kurallarına uymamızı zorunlu kılıyor.”O hâlde yeniden tüm kuralları öğrenmek mi gerek?” sorusuna yanıtım tek bir sözcüktür:Evet.
Bu kuralların öğrenmesi ve uygulanması kolay değil elbet. Ama ben öğretmenliğimin zaman içinde kazandırdığı “kolay öğretme” yetisiyle yardımcı olmak istedim.Elbette tümünü değil. Bize şiir yazmada gerekli kimi yazım kuralları olacak bu vereceklerim.

Önce şu “de” bağlacıyla “-de” ad durum ekinin kullanımı ile başlayacağım işe.Bu ekler genellikle birbiriyle karıştırıldığından bunlarda çokça hata yapılmaktadır.
Bitişik yazılan ek “ad durum ekidir”. Bulunma ya da kalma durumunu bildirir. Cümlede genellikle eylemin yapıldığı/yapılacağı yeri bildirir(dolaylı tümleç).
Kendisinden önce gelen sert seslerden sonra “d”sesi sertleşerek “t”ye dönüşür. Ünlüsü olan “e” de kendisinden önce kelen hecedeki ünlünün kalın sesli olması durumunda “a”ya dönüşür. Örneğin; “Cüzdanı evde unuttum.” cümlesinde “evde” biçimindedir. “Aklımda sen varsın.” Cümlesinde ise “e” sesi ,”a “ olmuştur.Çünkü “aklım” sözcüğünün son hecesi “lım” dır ve ünlüsü kalın olan “ı” sesine uyum sağlamıştır.
“d” sesinin “t” olması ise sert seslere gelmesine bağlıdır ,demiştim. Sert sesleri (FSTKÇŞHP)
ilköğretimden üniversite mezunlarına kadar hep FıSıTıKÇı ŞaHaP olarak zihne kotlatıp ezberletiriz. Bu seslerden sonra “d” sesi sertleşerek “t” olur.Örneğin; “ Aşkta hayat ve ölüm saklıdır.”sözündeki “aşk”sözcüğünün son sesinde “k” sert sestir(FıSıTıKÇı ŞaHaP).Bu yüzden “d” sesi ,”t” olmuştur. “Tarihden” diye yazılırsa yanlış,”tarihten” diye yazılırsa doğru yazılmış olur.
“de” bağlacı ise hep ayrı yazılır. “d” sesi hiç değişmez. “e “ sesi kendisinden önce kullanılmış olan sözcüğün son hecesinde kalın ünlü varsa “a”ya dönüşür.Örneğin;” Her şey gibi çiçek de kurudu.” sözünde “de” bağlacından önce gelen “çiçek” söz cüğündeki son hece olan “-çek”hecesinin ünlüsü “e”dir. Bu yüzden “de” bağlacının ünlüsü de “e”dir. “d” ise değişmemiştir. “ Kuşların da kanadı kırıktı.”sözünde ise “de” bağlacının “e” ünlüsü ,”a” olmuştur. Çünkü kendisinden nce kullanılan “kuşların” sözcüğünün “-rın” hecesindek “ı” kalındır.
Şimdi bunların hangisinin bağlaç hangisinin ad durum eki olduğunu başka bir deyişle hangisi ayrı hangisi bitişik yazılacak sorusuna pratik çözüm önerim şudur: Cümlenizi “de” sözcüğünü kapatarak okuyun . Anlamı bozuluyorsa bitişik yazın;çünkü ad durum ekidir. Anlamı bozulmuyorsa ayrı yazın;çünkü de bağlacıdır.Örneğin; ; “Cüzdanı evde unuttum.” Cümlesinde “de”yi kapatıp okursak ; “Cüzdanı ev unuttum.” cümlesi biçiminde olur ki anlamı bozuktur.O halde bitişik yazılacaktır yani ad durum ekidir. “ Kuşların da kanadı kırıktı.”sözünde de kapatılıp okununca “ Kuşların kanadı kırıktı.”sözü kullanılabilecek kadar anlamlıdır. Bozuk değildir. O halde ayrı yazılacaktır,çünkü bağlaçtır.
Bir sonraki yazım kuralı öğretimiz “ki” olsun.


- 28.05.2009 11:17:11

Yazarın Diğer Yazıları

Siirkolik
Nurhan Arduc - 10.10.2009

Utandim cok utandim.

M.Mustafa Uslu - 17.06.2009

Adında şiir olan bir paylaşım alanında böyle bir yazı kaleme alınmışsa vay ki vay halimize... Emeğinize sağlık elbette.. Umarım emeği beklenenler de aynı dert ile bilgilenme yoluna giderler.

Arzu Bahar - 16.06.2009

sait bey,

çoğumuzun belki bilmediğinden, belki unuttuğundan belki de ( de ayrı ) yazmanın verdiği heyecandan gözardı ettiğimiz kuralları hatırlattığınız için yürekten teşekkürler..

Banu Uludağ - 12.06.2009

Öğretici yazılarınızdan dolayı size çok teşekkür ederim.Bir sonra ki yazınızı heyecanla bekliyorum.Çünkü gördüğü her -ki'yi ayrı yazan biri olarak öğrenmem ve aklımda tutmam gereken pek çok şeyi yazınızda bulacağımı biliyorum.

Şiir edebiyat dallarından biriyse onu hakkı ile yapmak gerektiğini savunuyorum.Ben anlamam demek mazeret değil.İşte anlatan var.Herkes buraya !

Esma Elif - 11.06.2009

ŞİİRE GÖNÜL VEREN HER ŞAİR ADAYIMIZIN BU EĞİTİMDEN GEÇMELERİ GEREKTİĞİNİ BİR KERE DAHA GÖRMÜŞ OLDUK.NE YAZIK! EĞİTİM SİSTEMİMİZ ÖĞRENCİLERİMİZE EZBERCİ YÖNTEMİ BENİMSETMİŞ, ONLARA EĞİTİM DEĞİL SADECE ÖĞRETİM ÜZERİNE DERS VERMEKTEDİRLER..ZARARINI İLERİKİ YAŞLARDA GÖRECEK OLAN ÖĞRENCİLERİMİZ İSE BUNUN FARKINDA BİLE DEĞİLDİR.EN ÜZÜCÜ YANI DA BU OLSA GEREK.

YAZINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER.


1 2 3 »
Şiirlerin ve denemelerin telif hakları ve sorumluluğu sahiplerine aittir. Siirkolik.com telif hakları yasasınca şiir teliflerine bağlı kalmayı taahhüt eder.
Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.
Siirkolik Şiir Bildirimleri