» Mustafa Özçiçek "HECE ŞİİR YARIŞMASI" Katılım İçin TIKLAYINIZ...

Safiye Turhan - Safiye Hoca Diyor ki

Modern Şiir-1-

3-Modern Şiir:Batılılaşma/çağdaşlaşma amacına dönük Atatürkçü modernleşme modeli düşünsel,dilsel ve kurumsal düzeylerde kendini hızla göstermekteyken edebiyat bu değişimin en belirgin alanı olmuştur.

Tanzimat Edebiyatı ile açılan Avrupai yazın türleri hem teknik hem içerik olarak edebiyata farklı bir boyut getirmiştir.Yenileşme hareketi olarak edebiyat tarihine giren bu dönem Namık Kemal,Ziya Paşa ve Şinasi tarafından başlatılmıştır.Böylece edebiyat özellikle şiirde divan şiirinden parça parça kopmaya başlamıştır.
Ardından gelen Servet-i Fünun edebiyatında Tevfik Fikret hem biçimde hem de özdeki değişikliklerle edebiyatımızda yenileşme hızını artırmıştır.
Tarihsel süreçte yaşadığımız 1. Dünya Savaşı,ülkemizin işgali ve ardından gelen Milli Mücadeleler edebiyatta da izlerini göstermiş.Milli edebiyat dönemi ile şiirde ve düz yazıda millileşme görülmüştür. Yeniden Halk şirine dönüş,Türkçe yazıp söyleme o dönemde milli şuuru artırmada önemli bir yer tutmuştur.
Kurtuluş savaşımız zaferle sonuçlandıktan sonra sosyal hayatta köklü değişmeler olmuştur.Buna paralel olarak da fikir ve sanat alanında gelişme ve değişmeler hız kazanmıştır.


Bu dönemde şiirde özellikle aruz ölçüsü rağbet görmemiş sadece Yahya Kemal,Mehmet Akif,Ahmet Haşim aruzla yazmıştır.Çoğunlukla heceye yönelen şairler millli şiir anlayışını benimsemişlerdir.Cumhuriyet zihniyeti ile birlikte değişik anlayışlar,değişik adlarla karşımıza çıkar.Bu dönemde bu yüzden çok sayıda dergi,edebi akım ve topluluk oluşmuştur.
Bir çok edebiyat tarihçisi modern şiir anlayışını tahlil ederken 1940 ‘dan önce ve 1940'dan sonra ki şiir anlayışları diye bir ayrım yapmıştır.
Bense modern şiir anlayışının miladını Orhan Veli Kanık'tan önce Orhan Veli Kanık'tan sonra diye incelenmesi gerektiği kanısındayım.


Orhan Veli Kanık'tan Önce:
Yenileşme hareketlerinden sonra edebiyatımızda şiirde birbiriyle çelişen üç eğilim bulunmaktadır.

1-Kemalist Halkçılık:Öncelikle Beş hececiler daha sonra ardılları olarak kabul edilen Ziya Gökalp,Mehmet Emin Yurdakul,Ahmet Kutsi Tecer,Orhan Şaik Gökyay,Behçet Kemal Çağlar'ın içinde bulunduğu halk şiiri biçimlerini kabul eden toplulukla karşılaşırız bu akımın temsilcileri içinde.. Bu topluluğun anlayışında cumhuriyet ideolojisini folklorla harmanlayıp vermek amaç edinilmiştir.Kemalist Halkçılar,şiirle resmi ideolojiyi ve inkılapları benimsetmeye çalışmışlardır. Özellikle hece ölçüsü,koşma tarzı kafiye,sade dil en önemli özellikleri olmuştur.Milli mücadele ruhu,Anadolu sorunları,Batı uygarlığından yararlanma,kalkınma,çalışma,eğitimin önemi şiirlerin konusu olmuştur.

Çekin halay,çalsın durmadan sazlar,
Çekin ağır ağır,halay düzülsün
Süzülsün oyunlar,süzülsün nazlar,
İnce beller,mahmur gözler süzülsün
Ahmet Kutsi Tecer


Başka sanat bilmeyiz,karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu'muz
Arkadaş,biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun..Ayrılıyor yolumuz
Faruk Nafiz Çamlıbel




Faruk Nafiz Çamlıbel

Görüyoruz ki her iki şiirde de Anadolu insanının en doğal hali övülmekte,şiirinin kaynağının Anadolu insanında olduğu vurgulanmaktadır. Sade dil,hece ölçüsü ve koşma tarzı kafiye ile bu gurubun şairleri Atatürkçü anlayışın halktaki eğitimcisi,takipçisi ve yayılmasını sağlayan temel güç olmuştur.



2-Saf Şiirciler:Beş Hececilerin (Yusuf Ziya Ortaç,Enis Behiç Koryürek,Orhan Seyfi Orhon,Halit Fahri Ozansoy,Faruk Nafiz Çamlıbel) öncülüğünü yaptığı ulusçu ideolojiyi savunan bir yandan egemen şiir biçimlerini kabul eden gelenekçilerin etkisini yitirdiği bir dönemde saf şiirciler anlayışı şiire baskın gelir. Türk şiirinde Fransız şiiriyle teması sıkı tutan Necip F.Kısakürek,A.Hamdi Tanpınar,Ahmet M.Dıranas,Cahit S.Tarancı'nın da içinde bulunduğu estetik bakımdan sembolist(simgeci)felsefi açıdan idealist ve biçimci anlayışla karşımıza çıkan bu akımın kuramcısı olan Mustafa Şekip Tunç şöyle izah eder anlayışı:”Şiir ne teşbih(benzetme) kumbarası ne de bir eğretileme kaleydeskopudur.Şiir duygulara sinmiş bir hayat görüşünün gerçekler üzerine attığı bir ağla kişisel hayallerde toplandığı ayrı bir dünyadır. Bu dünyada ise şairin kendisini anlattığı semboller en başta gelmelidir” der.

Ne azap,ne sitem bu yalnızlıktan,
Kime ne ,aşılmaz duvar bendedir,
Süslenmiş gemiler geçse açıktan,
Sanırım gittiği diyar bendedir
N.Fazıl Kısakürek


Baksan bir uzaklık var hangi yana
Hangi eşyaya dönsen boş bir ayna;
Varmak istediğin uzak bir limana
Gemiler beni almadan kalkıyor.
A Muhip Dıranas



Görüyoruz ki Saf Şiirciler hislerini anlatırken sembolist yaklaşımı tercih etmiş dünyayı bir liman, gemileri ise dünyadan vazgeçiş,ölüm gibi manalarda kullanmışlardır aynı zamanda şiirin felsefi kısmı idealist görüşü yansıtmaktadır.Benzetme yapmadan doğrudan sözcükleri sembolleştirmişlerdir.Şiirin biçiminde ise halk şiirinden yararlanılmıştır.



3-Serbest Nazımcı Toplumcular:Orhan Veli'nin çıkışından bir önceki şiir anlayışı olan bu anlayış,siyasal/toplumsal anlayışı ön plana çıkaran,şiiri emekçi sınıfların sesi olarak dillendiren,o sınıfları bilinçlendirmeyi amaçlayan bir akımdır. Bu akımın en önemli temsilcisi de Nazım Hikmet Ran'dır.
Nazım Hikmet şiirlerinde çok önceden hece ölçüsünü bırakmıştır fakat kafiye hala şiirinde önemli bir kullanım olmuştur.Serbest şiirin öncülerinden olan şair kafiyeden güç alarak şiirlerine bir müzikalite getirmiştir.
Nazım Hikmet, işçi sınıfının henüz gelişmemiş olduğu yıllarda proleter kavramına ağırlık veren,dolayısıyla argoyu biçimsel bir zorunluluk gören,kent yaşamının çoğulluk ve karmaşıklığını ses ve görüntüyle şiir hayatına sokmuştur.Dönemin diğer melankolik şiir anlayışına takılan şairlerin karşısına ideolojik/politik ses olarak çıkan, biçimde ve içerikte karşı tepkinin odağı haline gelen şiirler yazmıştır.
Nazım Hikmet'in şiirleri için en kısa söylenecek şey,fotografik/sinematografik ve senfonik özellikler taşıyan sadece sosyalizme yakınlığı olan insanları değil aynı zamanda eskiyi kırıp serbest şiirin temellerini atan bir şair olarak görmek gerekir.”835 Satır” adlı şiiri Türk şiirinde hatta Türk inkilabının ilk satırı olmuştur.
Ahmet Haşim Nazım Hikmet'in şiiri için:” Bu vezin bizim bildiklerimizden değil,bu lisan bugüne kadar bizim şiirde hiç kullanılmadı;Nazım Hikmet Bey,tarzını kendisi icat etmedi,bu biçimde şiirler dünyanın her yanında yazılıyor belki ama bu tarzı anlayıp Türkleştiren,bu iklimin toprağında tutturabilmiş büyük ve yeni bir şairimizdir” diyerek şiir dünyasına Nazım Hikmet'i tanıtmıştır.

Kerem Gibi
Hava kurşun gibi ağır

Bağır

Bağır

Bağır

Bağırıyorum

Koşun

Kurşun

Erit-

-meğe

çağırıyorum
.........

Ben yanmasam

Sen yanmasan

Biz yanmasak

Nasıl çıkar
Karan-
-lıklar
aydın-
-lığa

Nazım Hikmet

Görüyoruz ki şair sadece müzikaliteyi sağlamıyor son hecelerde aynı zamanda bir görsellik de var., hem deTürk şiirinde hiç görülmemiş bir görsellik...Yine Haşim'den bir alıntıyla son vereceğim bu bölüme:”N. Hikmet dev elleriyle eski musiki kutusunu sarp kayalara çarpıp parçalayarak,yeni şiirin ,havaya gürültülü ateşinden fıskıyeler gibi fışkıran,korkunç ve tatlı musikisini vücuda getirmiştir.”





Not: “Orhan Veli Kanık ve Garip Akımı” ile Orhan Veli'den sonraki modern şiir konusu bundan sonraki konumuz olacaktır.



İnsan Kendini Biraz İnsanda Biraz Edebiyatta Tanır.





- 03.10.2008 21:42:16

Yazarın Diğer Yazıları

Siirkolik
Melik Haker - 04.10.2009

Hocam ellerinize sağlık. Ben bir özet çıkardım.
Orhan Veli Kanık'tan önce Modern Şiir anlayışı

1-Kemalist Halkçı Şairler:
Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yudakul, Ahmet Kutsi Tecer, Orhan Şaik Gökyay, Behçet Kemal Çağlar Bu akımın içinde olan şairlerdir.
2-Saf Şiirciler :
N. Fazıl Kısakürek, A. Hamdi Tampınar, Ahmet M. Dranas, Cahit Sıtkı Tarancı'nın içinde bulunduğu şairlerdir.
3-Serbest Nazımcı Toplumcular:
En önemli temsilcisi Nazım Hikmet Ran'dır.

İsimlerini ayrı duymuşumdur. Fakat şairleri ait oldukları akımlarla birlikte yeniden genel hatlarıyla tanımak gerekiyor. Her biri kendi içinde çok değerli şairler. Bunları hakıyla okumadan şiir nasıl yazılır. Büyük bir birikim var aslında onları öğrenmeden, hiç değilse okumadan şiir yazmak, genelde ise Türkçe 'yi hakkıyla kullanabilmek ne kadar mümkün. Genel anlamda edebiyat eğitiminde bence öğretimin her seviyesinde öğrencilerden kendi eserlerini yazmaları istenmeli. Dili öğrenmek acısından bu gerekli. Yerim kalmadı hoşçakalın.

Yılmaz Öz - 07.10.2008

'Modern şiir' den kastettiğiniz temel unsurları koysaydınız;konunuzun başlığı modern çağda şiir,Şiirin evrimi v.b bir başlık atmanızı beklerdim. Bence şiirin moderni olmaz.O.Veli'yi baz alışınızıda basit bir edebiyat öğretmenin öngörüsüzlüğünü aklıma getirdi.not:yazılacak yer sınırlı açmak isterdim.

Şiirlerin ve denemelerin telif hakları ve sorumluluğu sahiplerine aittir. Siirkolik.com telif hakları yasasınca şiir teliflerine bağlı kalmayı taahhüt eder.
Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.
Siirkolik Şiir Bildirimleri